Het Nederlandse landschap is een cultuurlandschap, dat in de loop van duizenden jaren lang door mensen is vormgegeven. De mens heeft bossen gekapt en omgezet in akkers, weilanden en heidevelden, veengebieden ontwaterd, heggen aangeplant en beken rechtgetrokken. Door al die activiteiten werd het oorspronkelijke natuurlandschap omgezet in een cultuurlandschap. Dat cultuurlandschap heeft een eigen waarde. De menselijke activiteiten hebben geleid en leiden nog steeds tot een grote variatie aan (deel-)cultuurlandschappen, die een leefmilieu vormen voor planten- en diersoorten. Zo worden turfwinningslandschappen, zoals de Vinkeveense plassen en de Weerribben, of een heidegebied tegenwoordig vooral geroemd om hun natuurwaarden, terwijl ze hun wording en deels hun betekenis te danken hebben aan menselijk handelen. Een belangrijk deel van de 'rode lijst' soorten, waar Nederland een bijzondere verantwoordelijkheid voor heeft, is gebonden aan cultuurlandschappen.