Ecologische waarden

Doordat deze elementen een aarden wal bevatten is er sprake van zowel een zon- als een schaduwkant. Ze hebben hun grootste waarde als er géén bomen op staan: met bomen wordt een schans al gauw een zich niet onderscheidende bosbiotoop. Bij een 'kale' schans ontstaat een maximaal effect door de meer verticaal invallende zon.
Maar bij 'verbossing' van een schans kunnen onder andere door de relatieve rust die er dankzij de grachten heerst ook interessante natuurwaarden ontstaan, bijvoorbeeld wat de vogelsoorten betreft: waterral, ijsvogel, nachtegaal, steenuil. De eventuele gebouwen en kelders zijn in trek bij vleermuizen, zeker ook - dankzij de dikke muren - als overwinteringsverblijf.
Als er nieuwe functies worden gezocht voor schansen en landweren liggen die vaak in de sfeer van recreatie en voorlichting. Dit kan botsen met de natuurwaarden en kan ook tot een te frequent gebruik leiden, wat ten koste gaat van de cultuurhistorische waarde. Gedeeltelijk vrijzagen of omvormen van de vegetatie naar hakhoutbeheer op landweren in het bos leidt wel tot een meer gevarieerde vegetatie. Met hakhout of stekelstruiken begroeide landweren op open heide of in een agrarisch gebied kunnen waardevol zijn voor bepaalde soorten planten en kleine dieren.