Een beheerder aan het werk

"Als vrijwilligersgroep vormen we goede pr voor de beheersinstantie"

De Veluwe staat bekend om zijn uitgestrekte heidevlakten. Staatsbosbeheer laat een groot deel van het beheer uitvoeren door vrijwilligersgroepen. Aart Buurma is coördinator van één van die groepen.

Over welke elementen hebben we het hier?
Wij beheren de heidecomplexen van Staatsbosbeheer rondom Kootwijk, waaronder het Kootwijkse Veld, de Regelbergen en de Hoog Buurlosche heide. Het grootste deel van de heide wordt niet begraasd, op een stuk van Hoog Buurlo na, waar een schaapskooi is.

Wat is de taakverdeling tussen Staatsbosbeheer en de vrijwilligers?
Staatsbosbeheer is eindverantwoordelijke en bepaalt in principe de vorm van het beheer. Wij voeren dat uit, maar we doen ook aanbevelingen aan de hand van onze ervaringen. Van Staatsbosbeheer betrekken we het nodige materiaal, gereedschap, zitbankjes en schaftwagen.

Uit wat voor mensen bestaat de vrijwilligersgroep?
In de eerste plaats zijn er veel vutters en gepensioneerden, maar daarnaast ook een flink aantal jongere mensen met een kantoorbaan die in het weekend de handen uit de mouwen willen steken. Het is een gezellig sociaal gebeuren. Tijdens de pauze vertelt altijd wel iemand een verhaal over de heide en de natuur. Zo steek je wat op en raak je bewust welk doel het werken in de natuur dient.

Zijn er ook andere partijen die deelnemen aan het beheer?
Als vrijwilligers kunnen we niet al het werk aan. Daarom wordt het grootschalige en grovere werk uitbesteed aan gespecialiseerde bedrijven. Op deze manier houden wij tijd over voor afwisselend werk in uiteenlopende natuurgebieden.

Waaruit bestaan de werkzaamheden?
Onze grootste en belangrijkste taak is het weghalen van vliegdennen. De kleintjes kun je er zo uittrekken of beter nog steken met de spade. De grotere dennen zagen we om. De wortels mogen blijven zitten, want de den zal niet opnieuw uitlopen. Hier en daar verwijderen we ook prunussen. Die moeten wel met wortel en al verwijderd worden om uitlopen te voorkomen.

Is het weghalen van opslag het enige werk dat jullie doen?
Nee, we doen ook veel andere dingen, vooral voor soortenbescherming. Zo maken we plagplekken voor reptielen. Zij zonnen graag op het kale zand. We leggen stapels hout neer als vlucht- en schuilplek voor dieren. Hier en daar laten we een grove den staan voor bijvoorbeeld de roodborsttapuit en de sabelsprinkhaan. Ook proberen we andere terreintypen in stand te houden, zoals de korstmosvlakte bij de Kathedraal van Radio Kootwijk.

Zijn er nog specifieke elementen waar in het beheer rekening mee gehouden wordt?
Er liggen enkele grafheuvels op de heide. Deze beheren we met de heide mee om ze open te houden. Onlangs hebben we een ongeveer twee kilometer lange schapendrift van het dorp naar de hei vrijgemaakt van opslag.

Hebt u aanbevelingen?
• Het is belangrijk om plezier te beleven aan het werk. Het is ook een sociaal samenzijn en je steekt er wat van op, buiten het feit dat het erg nuttig en waardevol werk is. Dat is een voordeel van vrijwilligerswerk boven uitbesteding denk ik. Beroepsmensen doen het toch vaker gewoon omdat ze er geld voor krijgen en niet omdat ze speciale affiniteit met het gebied of soorten hebben. Vrijwilligers hebben meer aandacht voor details. Ze voeren het kleinschalig beheer zorgvuldiger uit, is onze ervaring. Ze kunnen meepraten over het beheer vanuit hun opgedane natuurkennis en het werken in de praktijk.
• Breng variatie aan in de werkzaamheden, zo blijft het interessant. Leg ook uit aan vrijwilligers en recreanten waarom beheermaatregelen gedaan worden. Zorg dat regelmatig een ander gebied en een ander type landschap onder handen genomen wordt.