Behoud en ontwikkeling

Belvedere

Dat cultuurhistorische objecten onvervangbaar zijn, heeft in het verleden te vaak geleid tot een defensieve houding vanuit de landschapsbescherming. De activiteiten van de laatste leken vaak vooral gericht op het tegenhouden van ontwikkelingen. Die houding heeft echter in de praktijk niet altijd geleid tot behoud van waardevolle cultuurlandschappen. In een dynamisch land als het onze, met zijn enorme druk op de grond, is het tegenhouden van ontwikkelingen vaak onmogelijk. Een defensieve houding is dan vaak een verliezersstrategie.
De laatste jaren wordt meer en meer gezocht naar een meer dynamisch erfgoedbeheer. De Nota Belvedere (1999), die deze omslag sterk heeft gestimuleerd, spreekt van 'behoud door ontwikkeling'. In plaats van het tegenhouden van ontwikkelingen wordt nu gestreefd naar 'meedenken'. Een oud Chinees spreekwoord leert ons dat riet beter met de wind mee kan buigen dan knakken.

De 'agenda' van Belvedere heeft zich in eerste instantie gericht op de stedenbouwers, planologen en landschapsarchitecten, maar de laatste tijd zijn ook de 'groene' organisaties meer en meer betrokken in de uitvoering van het Belvedere-programma. In het project 'Cultuurhistorie Natuurlijk' wordt samengewerkt met de terreinbeherende organisaties en Landschapsbeheer Nederland, met als doel de beheerders van natuur- en landschapswaarden bekend te maken met de cultuurhistorische waarden en de mogelijkheden om deze te gebruiken bij de inrichting en het beheer van hun terreinen. Deze combinatie blijkt in de praktijk toch nog voor problemen te zorgen: Natuurontwikkeling met primaire ecologische doelstellingen staat soms op gespannen voet met de cultuurhistorische waarden in het gebied. Ook is cultuurhistorisch natuurbeheer vaak duurder dan 'gewoon' natuurbeheer